داكا
مركز كشور بنگلادش ، شهری تاریخی با قدمت چندصدساله است. این شهر با حومه
12 میلیون و 300 هزار نفر جمعیت دارد.با وجودی كه داكا در سالهای اخیر
رشد سریعی داشته ، هنوز مشكلات متعددی دارد كه فقر گسترده مردم از جمله
آنهاست، ضمن این كه در شهر فرصتهای اشتغال برای زنان خیلی كم است.
.

داكا در دوره حكومت پادشاهان مغولی در قرن هفدهم
میلادی، جهانگیر ناگار خوانده میشد و مركز بزرگ تجارت جهان اسلام در
شبهقاره هند بود اما داكا امروزی در دوره استیلای بریتانیا بر شبهقاره
در قرن نوزدهم روبه توسعه گذاشت و خیلی زود بزرگترین شهر بنگال پس از
كلكته شد كه حالا به كولكته تغییرنام داده است. پس از تقسیم هند در سال
1947 داكا پایتخت كشور جدید بنگلادش شد.
داكای جدید مركز سیاسی، فرهنگی و اقتصادی كشور
بنگلادش است. حدود 72 درصد ساكنان داكا باسوادند، در حالی كه درصد بیسوادی
در دیگر شهرهای بنگلادش بالاست.
از آنجا كه سیل مهاجرت به داكا از دیگر جاهای بنگلادش گسترده بود، جمعیت
شهر خیلی سریع افزایش یافته و معضلاتی برای آن ایجاد شده كه یكی از آنها،
مشكل ترافیك است. به همین علت، دولت ایجاد شهركهایی را در حومه داكا در
برنامه توسعه شهری خود قرار داده است. اجرای این برنامه سبب شده تا
میلیونها نفر در حومه شهر اقامت كنند.
با وجودی كه داكا در سالهای اخیر رشد سریعی داشته ، هنوز مشكلات متعددی
دارد كه فقر گسترده مردم از جمله آنهاست، ضمن این كه در شهر فرصتهای
اشتغال برای زنان خیلی كم است.
بارانهای سیلآسا
داكا در مركز كشور بنگلادش واقع شده و رود بریگانا از كنارش میگذرد. شهر به دلتای سفلی رود گنگ دسترسی دارد.
داكا هوایی گرم و مرطوب دارد. این شهر روی نوار مناطق بارانخیز حاره قرار
دارد كه گاه بارانهایی سیلآسا، خانههای زیادی را ویران میكند و هزاران
نفر آواره و بیخانمان میشوند.
میانگین دمای سالانه شهر 25 درجه سانتیگراد است. 80 درصد باران سالانه شهر
بین ماههای می و سپتامبر میبارد. بارش سالانه باران در داكا بیش از 1800
میلیمتر است.
یكی از معضلات داكا، سطح پایین بهداشت عمومی است كه هرساله جان هزاران نفر را میگیرد. آلودگی هوا و آب شهر پیوسته در حال فزونی است.
پلیس داكا در سال 1976 تشكیل شد و 6000 نیرو در 12
مركز پلیس داشت؛ اما با افزایش جمعیت شهر، تعداد مراكز به 33 و شمار
نیروها به 23 هزار نفر افزایش یافته است. با این همه، جرم و جنایت در شهر
فزونی گرفته است.
مشكل اصلی پلیس، نداشتن وسایل و تجهیزات پیشرفته است. به همین علت بعضی
وقتها برای مقابله با آشوب و ناامنی، نیروهای ارتش هم به كمك پلیس
میروند.
400 هزار ریكشا در شهر
داكا
را میشود شهر ریكشا نامید. در این شهر شمار زیادی از مردم ریكشا یا
اتوریكشا دارند و با حمل مسافر، زندگی خود و خانوادهاشان را میگذرانند.
در شهر داكا حدود 400 هزار ریكشا وجود دارد. همین نشان میدهد كه شغل درصد
درخور توجهی از مردم شهر راننده ریگشا هستند.
آنهایی كه وضع مالی بهتری دارند، با اتوریكشا كار میكنند و بقیه مجبورند
خودشان ریكشای خود را بكشند و مسافران را جابهجا كنند. بسیاری از مردم
شهر كارهای سطح پایین خدماتی انجام میدهند و حدود 800 هزار نفر در صنایع
بافندگی مشغول به كارند.
بسیاری از روستانشینان برای فرار از فقر و یافتن شغلی، به داكا میروند و
حاضرند با روزی كمتر از 10 دلار كار كنند تا شكمشان سیر شود.
كالج 109 ساله
بنگالی، زبان رسمی بنگلادش است كه بیشتر اهالی داكا به آن تكلم میكنند، البته لهجههای گوناگونی را میشنوید.
كالج داكا، با قدمت 109 سال شهر داكا شمار زیادی كالج
و دانشكده دارد كه قدیمیترین آنها، كالج داكاست كه در دوره هند بریتانیا
در 1840 تاسیس شد و اعتباری بینالمللی دارد. كالجها و دانشگاههای داكا،
به دولتی و خصوصی تقسیم میشوند و دانشجویان میتوانند تا مقطع دكترا در
رشتههای مختلف تحصیل كنند.
دانشگاه داكا، بزرگترین دانشگاه دولتی در بنگلادش،
با 30 هزار دانشجو و 1300 استاد است. این دانشگاه، 18 مركز تحقیقاتی و 70
دانشكده، گروه آموزشی و موسسه دارد. دانشگاه جهانگیر ناگار و دانشگاه
فناوری و مهندسی از دیگر مراكز معتبر آموزش عالی در شهر داكا محسوب
میشوند.
به این مجموعه باید كالج پزشكی داكا و كالج پزشكی
سلیمالله را اضافه كرد. در دانشگاههای داكا گهگاه اغتشاشهای دانشجویی
رخ میدهد و دانشجویان با پلیس درگیر میشوند.
شهر داكا، مراكز تفریحی و گردشگری متعددی دارد كه اهالی شهر و گردشگران از
آنها استفاده میكنند. همین مراكز سبب شده تا داكا برای گردشگران خارجی
جذابیت زیادی داشته باشد و بنگلادش با جذب گردشگر، درآمد خوبی را كسب كند.
قلعه لاله باغ، یكی از جاذبههای شهر است. این قلعه
در سال 1678 میلادی بنا شده و در بخش كهنه شهر قرار گرفته. در همین بخش
مساجد و بناهای قدیمی را میبینید كه معماری خاص خود را دارند و شما را به
سفری در دل تاریخ میبرند. یكی از زیباترین این مساجد، مسجد حسین دالان
است. موزه ملی شهر در قسمت شمالی آن واقع شده كه به شهر جدید معروف است.
در این موزه مجموعهای ارزشمند و كمنظیر از آثار هنری، صنایع دستی هندوها
و بودائیستهای قدیمی و مغول نگهداری میشود.
داكا یك باغوحش بزرگ هم دارد كه در آن حدود 2150 جانور از 191 گونه در
معرض تماشای علاقهمندان قرار دارند. باغوحش در زمینی به وسعت حدود 60
هكتار بنا شده و یك دریاچه بزرگ به وسعت 10 هكتار دارد كه در آن انواع
آبزیان به چشم میخورند. این باغوحش در 23 ژوئن 1974 گشایش یافت.
جشنوارهها
در
طول سال، چند بار در داكا جشنوارههای هنری و فرهنگی برگزار میشود. داكا
مركز برخی از بزرگترین جشنوارههای هندوهاست. پس از مسلمانان، هندوها
بیشترین جمعیت بنگلادش را تشكیل میدهند كه 10 درصد از كل جمعیت این
كشورند؛ اما سال نو در بنگلادش براساس تقویم بنگالی، روز اول ماه بویشاخ
(Bioshakh) برابر با 14 آوریل است. در این روز شهر داكا و دیگر جاهای
بنگلادش غرق نور و رنگ میشوند و مردم به شادی و جشن میپردازند. در اولین
روز سال، جشنوارههایی برگزار میگردد كه هنری، موسیقیایی، فرهنگی و
اجتماعی هستند و هریك جلوه خاص خود را دارند. البته در 31 دسامبر، یعنی در
آغاز سال نو میلادی نیز جشن سال نو برگزار میشود، چون تقویم رسمی
بنگلادش، میلادی است.
از آنجا كه اكثریت مردم بنگلادش مسلمانند و این كشور، سرزمین اسلامی است،
مردم اعیاد اسلامی، بویژه عید فطر و عید قربان را با شكوه تمام جشن
میگیرند و به خرید عید و دید و بازدید میروند. برای مسلمانان بنگلادش،
اعیاد فطر و قربان بسیار مهمتر از آغاز سال نو میلادی بنگالی است.
بوستان آبی
شهر
داكا 2 بوستان سرگرمی دارد كه مردم شهر در آنجا به گردش و ورزش همگانی
میپردازند. یكی بوستان فانتزی پادشاهی و دیگر بوستان آبی ناندان است.
بوستان ناندان یكی از بزرگترین جاذبههای گردشگری و ورزشی داكاست. این
بوستان استخرها و حوضچههای متعددی دارد كه هریك با سلیقه خاصی ساخته
شدهاند. كسانی كه از استخرهای این بوستان برای شنا استفاده میكنند، باید
لوازم شخصی از جمله حوله همراه داشته باشند. البته خود بوستان تسهیلاتی
دارد و كسانی كه حوله و دیگر ملزومات شنا را نداشته باشند، میتوانند در
محل بوستان آنها را كرایه كنند و مبلغی بپردازند. بوستان آبی، استخرهای
موج، سرسرههای آبی، استخرهای خانوادگی، رودخانه خروشان مصنوعی و بسیاری
دیگر از جاذبههای آبی را در خود دارد. كسانی كه از استخر موج استفاده
میكنند، این احساس در آنها بوجود میآید كه گویی در دریا شنا میكنند و
باید با موج دریا مقابله كنند. بوستان آبی ناندان همهروزه از 11 صبح تا 9
شب باز است، البته روزهای جمعه برنامههای نمایشی و فرهنگی سرگرمكننده هم
ارائه میدهد. اتوبوسها از چند نقطه شهر، علاقهمندان را به این بوستان
میبرند.شهر 12
میلیون نفری داكا، پایتخت بنگلادش، امكانات و تسهیلات ورزشی گوناگونی
دارد، اما باتوجه به جمعیت شهر كه بسیاریشان فقیر یا كمدرآمدند، امكانات
ورزشی در دسترس همه نیست و از اماكن ورزشی خصوصی كسانی استفاده میكنند كه
وضع مالی بهتری دارند.
به همین علت درصد درخور توجهای از مردم به طور منظم
ورزش نمیكنند یا این كه دسترسی به امكانات مناسب ورزشی ندارند، اما اینها
سبب نمیشود تا كسانی كه دوستدار ورزش هستند، به سراغ فعالیت ورزشی مورد
علاقه خود نروند.
مثلا بچهها در كوچهها، خیابانهای خلوت یا خرابهها و زمینهای خاكی و
گلآلود حاشیه شهر فوتبال بازی میكنند. البته مدارس و دانشگاهها تا جای
امكان، تسهیلاتی را برای ورزش كردن بویژه در ورزشهای كریكت و فوتبال
فراهم آوردهاند.
فوتبال و كریكت، محبوبترین ورزشها در داكا و كل بنگلادش است. این دو
ورزش در زمان سلطه بریتانیا، به بنگلادش كه بخشی از بنگال بزرگ بود، راه
یافت. درباره اهمیت كریكت در بنگلادش همین بس كه مسابقات جام جهانی كریكت
كه معتبرترین رویداد این ورزش در جهان است، در سال 2011 در داكا برگزار
خواهد شد. روزهای تعطیل خیلی از جوانان كریكتبازی میكنند، اما ورزشكاران
این رشته كه شمارشان كم هم نیست، هر روز كریكتبازی میكنند و تمریناتش را
با جدیت انجام میدهند. شماری از بازیكنان كریكت بنگلادش حرفهای هستند و
درآمد خوبی دارند و در زمره قشر مرفه این كشور فقیر به حساب میآیند.
موج فوتبال
موج
جهانی فوتبال به بنگلادش هم رسیده و این ورزش در داكا و دیگر شهرهای
بنگلادش چنان پیشرفتی كرده كه حتی كریكت را به ورزش دوم تبدیل كرده است.
حالا كودكان داكا و دیگر شهرهای بنگلادش با اشتیاق وصفناپذیری دنبال توپ
میدوند و آرزو میكنند روزی در تیمهای مطرح این كشور بازی كنند یا به
تیم ملی راه یابند. بزرگترین باشگاه ورزشی شهر داكا، محمدان نام دارد كه
تیمهای فوتبال و كریكت آن در خارج از مرزهای بنگلادش نیز شهرت دارند و
موفقیتهایی به دست آوردهاند. زمانی ناصر حجازی دروازهبان سابق تیم ملی
ایران سرمربی تیم فوتبال محمدان بود و توانست این تیم را تا مراحل بالایی
در جام باشگاههای آسیا بالا ببرد و به آن آوازهای آسیایی بخشید.
باشگاه ورزشی محمدان در سال 1933 تشكیل شد و امروزه شمار زیادی از جوانان
شهر داكا در روزهای تعطیل و دیگر روزها از امكانات این باشگاه استفاده
میكنند.
تیم فوتبال محمدان، بازیهای خود را در ورزشگاه ملی بنگلادش كه گنجایش 32
هزار تماشاگر را دارد، برگزار میكند، اما از آنجا كه شمار زیادی از اهالی
شهر فقیرند و دغدغه ورزشی آنها كم است، ورزشگاه كوچك شهر 12 میلیونی داكا،
خیلی وقتها پر از تماشاگر نمیشود.
تیم فوتبال محمدان بین سالهای 1957 تا 1999، 15 بار قهرمان رقابتهاب
باشگاه بنگلادش شد كه البته چند دوره اول، این كشور بخش شرقی پاكستان، با
نام پاكستان شرقی بود. محمدان بین سالهای 1957 تا 1966 نیز 5 بار فاتح
جام استقلال شد. تیم محمدان چند بار در مسابقات بینالمللی كه در داكا
برگزار شد، به عنوان قهرمانی رسید. بیشترین توفیق این تیم در دوره
مربیگیری ناصر حجازی كسب شده است.
پارك ملی وسیع
بزرگترین
تفریگاه ورزشی و گردشی داكا، پارك ملی بنگلادش در 40 كیلومتری شمال شهر
است. این پارك وسیع و زیبا و پردرخت، 1200 هكتار وسعت دارد. درختهای
كهنسال جنگل آن با شكوه و زیبایند.
در این پارك تسهیلاتی برای پیكنیك و قایقرانی و فعالیتهای مختلف ورزشی و
تفریحی مهیاست. روزهای تعطیل هزاران نفر از اهالی داكا و شماری از
گردشگران خارجی به این پارك زیبای جنگلی میروند. علاقهمندان ورزش
پیادهروی آنجا را مكانی مطلوب برای ورزش كردن میدانند و در مسیرهای جالب
و رویاییاش، ساعت ها به پیادهروی و تماشای مناظر طبیعی جالب میپردازند.
دریاچههای پارك جنگلی هم جاذبههای خاص خود را دارد.
قایقهای پارویی و موتوری در اختیار دوستداران ورزش قایقرانی قرار میگیرد
و آنها ساعتها به این ورزش میپردازند. باغهای سوراواردی و بالدا از
دیگر گردشگاههای عمومی شهرند كه علاقهمندان ورزش در طبیعت از آنها به
طور گسترده استفاده میكنند.
ترجمه و تالیف: جهانگیر چراتی
پورتال علمی فرهنگی هنری کرکبود