تبلیغات
پورتال علمی فرهنگی هنری تفریحی کرکبود - آشنایی با آلات مختلف موسیقی
پورتال علمی فرهنگی هنری تفریحی کرکبود
مقالات تخصصی , علمی ,فرهنگی ,هنری ,مطالب جالب, خواندنی ,دیدنی ,تفریحی , کرکبود

آخرین مطالب سایت

طبقه بندی مطالب سایت

آشنایی با آلات مختلف موسیقی

مقاله ای كه می بینید به معرفی چندین ساز مختلف از آلات موسیقی پرداخته . تالیف این معرفی ها كار خانم گلنار محمدی فر بوده است .
بربط:

بربط سازی است ایرانی که از عهد باستان در ایران وجود داشته و در زبان فارسی به آن رود یا شاهرود هم گفته می شده ولی پس از قبول دین اسلام از طرف اکثریت ایرانیان و تاثیر فرهنگ و هنر ایرانی بر فرهنگ عرب بربط یکی از سازهای اصلی موسیقی عرب شد که در زبان عربی به آن عود یا مرهر یا کران می گویند.
در این زمان عود به معنای ترکه چوب نازک و چوب می باشد.

.



هنرمندان و صنعت گران ایرانی که برای ساختن کعبه به مکه آمده بودند بربط و طرز نواختن آن را با خود به آن مکان مقدس بردند و ابن سریج یکی از نوازندگان و موسیقی دانان بزرگ و به نام آن روز عرب بربط را که انواع گوناگون داشته از ایرانیان به عاریت گرفت و اولین شخصی بود که موسیقی عرب را با این ساز ایرانی اجرا کرده است. این ساز سابقا 4 سیم داشته که زریاب در اندلس سیم پنجمی به آن اضافه می کند. زریاب کبیر یکی دیگر از نوازندگان بزرگ بربط همان زمان که در دربار هارون الرشید بود با نوع آوری و ابداعات و ابتکارات خاص خود تغییراتی در عود داده بود.با این حال عود ساخت او با آن که مساوی سازهای دیگر بود از همان چوب ساخته می شد از لحاظ وزن حدود یک سوم وزن عودهای معمولی سنگین تر بود .سیم اول عود وی از ابریشم بافته می شد که از تار سازهای همکاران و رقیبانش بسی بهتر بود. سیم های دوم و سوم و چهارم سازش را از روده بچه شیر می تافته.عود چهار سیم را عود قدیم یا عود کلاسیک می نامیدند.عود کامل با پنج سیم که براساس گام سیتماتیسها پرده بندی می شده.
اعراب کوک نوع ایرانی را برای کوک کردن سیم ها در حالت آزاد عود قبول کرده اند(لا ر سل دو)
*
پیانو


کلمه پیانو تصغیر شده کلمه pianoforte به معنای: ساز شستی دار که به سال 1709 توسط bartolommeo cristofori تحت نام گراوی چمبالو کول پیانو افورته از روی ساز دیگری به نام هارپسیکورد ساخته شد.
کریستوفوری مخترع این ساز تغییر در مکانیسم زخمه ای آن به وجود آورده آنرا کوبشی نمود. در ساز پیانو شستی ها با مکانیسم خاصی به مضرابهای چکشی ساز مربوط می شوند به طوری که هرگاه بر روی شستی بکوبیم چکش مضراب نیز بر روی سیم کوبیده شده و به خاطر آزاد گذاردن سیم در ادامه ارتعاش کمی به عقب بر میگردد.
در کنار هر یک از چکش های پیانو یک دستگاه خفه کننده صدا وجود دارد که مانع از ادامه طنین صوت است. به علاوه پدالهای پیانو به دلخواه اجرا کننده طنین صوت را از این حد کمتر یا زیادتر می کند و به این طریق نوازنده پیانو می تواند با کمال سهولت به آهنگی که اجرا می کند حالت بدهد.
امروزه پیانو به دو شکل مختلف ساخته می شود: پیانوی بزرگ که به فارسی گاهی آن را اشتباها پیانو رویال نامیده اند متشکل از سه پایه و بر روی آن جعبه ای بزرگ و کمابیش سه گوش که یک ضلع آن به ردیف شستی ها اختصاص یافته و دو ضلع دیگر منحنی دار از دو جانب ادامه یافته به یک دیگر متصل می شوند. در این نوع چکش ها از زیر سیمها به آنها کوبیده می شوند. نوع دوم که آن را به زبان اروپائی پیانینو یا پیانو کوچک اصطلاح کرده اند و به فارسی پیانوی دیواری موسوم شده است. در این نوع سیمها عمودی قرار دارند و چکش ها از جلو به سیمها برخورد می کنند.
پیانو بعد از ارگ از لحاظ بزرگی میدان صدا و تنوع حصول طنین های بسیار مطبوع ترین و وسیعترین ساز در بین سازهای موسیقی است. میدان صدای آن کمی بیش از هفت اکتاو است. این خصوصیت سبب شده که پیانو به عنوان ساز سلو ساز همراهی کننده و نیز ساز شرکت کننده در ارکستر مجلسی و ارکستر بزرگ همه جا بتواند نقشی داشته باشد.
پیانو در زمان فتحعلی شاه به ایران آورده شد و از زمان ناصرالدین شاه مورد توجه قرار گرفت.
پس از تاسیس موزیک دارالفنون در کنار دیگر سازهای خارجی مانند ارگ و قره نی و فلوت و ویولن نوازندگی آن معمول شد و رواج گرفت و چون بزرگ و سنگین و گران قیمت بود و هر کسی قدرت خرید آن را نداشت و تنها اعیان و اشراف به آن دسترسی داشتند اسباب تجمل خانه و وسیله تشخص آنها گردید.
می گویند اولین کسی که این ساز را کوک ایرانی کرد و در آن آهنگهای ملی نواخت محمد صادق خان سرورالملک بود
منبع:
فرهنگ تفسیری موسیقی
تاریخ موسیقی ایران
ساز شناسی
**
تار :


تار که اکنون در میان سازهای ذوات الاوتار مضرابی متداولترین آلات موسیقی است و کامترین ساز ایرانی به شمار می رود. و برای نشان دادن نتهای مختلف آهنگها و نغمه های موسیقی ملی و معرفی الحان ایرانی بهترین است و طنین و آهنگ مطلوبی دارد.
چنانکه از کتابهای ادب و تاریخ و فرهنگها و دیگر نوشته ها بر میآید در قدیم به آن بربط می گفتند و بیشتر نویسندگان در کتابهای خود آن را عود خوانده و از آن بحث می کنند و عود معرب بربط است.بکار بردن کلمه تار به معنی ساز معروف کنونی در کتابهای موسیقی معمول نبوده و در قدیم به این نام خوانده نمیشده است. ظاهرا نخستین بار دردوره صفویه به این نام معروف شده است. زیرا چنانکه گذشت در گذشته معمولا به بربط یا عود و شاید بعدها چهار تار و پنچ تار می گفتند و بعید نیست که از دوره صفویه بر اثر کثرت استعمال و سهولت تلفظ این کلمه را مخفف کرده عدد 4 و 5 و 6 را از اول آن برداشته اند و تنها کلمه تار بدون ذکر تعداد اوتار این ساز در تلفظ مرسوم گردیده و از این زمان تار به معنی ساز معروف کنونی رواج گرفته باشد.
در عصر قاجاریه تار یکی از سازهای معروف و متداول موسیقی ایران بود و نام آن در اشعار این دوره مکرر آمده است.
تار تا این زمان ظاهرا پنج سیم داشته(دو سفید، دو زرد و یک بم) معروف است که سیم ششم را مشتاق علیشاه اصفهانی معروف اواخر عصر زندیه که استاد در نوازندگی تار و سه تار بوده به آن افزوده است. و در قدیم تارها را از ابریشم می ساختند.
تار جز دسته سازهای زخمه ای است یعنی به وسیله مضراب زدن بر روی سیم نواخته می شوند.تار یکی از سازهای قدیمی ایرانی است که به آن وتر می گفتند و هنوز به خوبی از تاریخ دقیق ساخت و پیدایش آن اطلاع درستی در دسترس نمی باشد ولی از قرار معلوم تاریخ آن به زمان ابونصر فارابی برمی گردد. صفی الدین ارموی-خواجه بها الدین و ابوالفرج اصفهانی و تنی چند از استادان موسیقی هر یک درباره تقسیم فواصل پرده که موافق پرده های تار نیز میباشد مطالبی نوشته اند. تار از یک کاسه که روی آن پوست کشیده اند و به دو قسمت بزرگ و کوچک تقسیم شده تشکیل شده که قسمت بزرگ را شکم و قسمت کوچک را نقاره می نامند.دسته تار 45 تا 50 cm است و جعبه ای در انتهای دسته تار قرار دارد که آن را جعبه گوشی می نامند و از دو طرف آن سه گوشی بر سطوح جانبی این جعبه تعبیه شده است. تعداد سیمهای تار 6 عدد است. که دو رشته آن از جنس آهن و بقیه از جنس مس زرد رنگ است.
کاسه صوتی این ساز از چوب توت دسته آن از چوب گردو و گوشی های آن از چوب شمشاد است.دهانه کاسه صوتی به وسیله پوست پوشیده شده است. این ساز در تمام ایران متداول است. تار را با یک تکه مس زرد رنگ که به انتهایش موم وصل می کنند و مضراب نام دارد می نوازند
طنبار


در لغت نامه دهخدا در خصوص طنبار، طنبور و طنبوره و .... چنین آمده است:
طنبار معرب طنبور سازی است معروف. طنبور یكی از آلات ذوات الاوتار است.
قسمتی از آن را شش تا گویند كه شش تار دارد و قسمتی دیگر را سه تا كه سه تار دارد. در قدیم دو وتر بر آن بوده و امروز تا شش متر بر آن كنند . ساز دیگری در ایران بنام طنبور یا تنبور سابقه قدیم دارد، این ساز دو سیم داشته و مضرابی بوده كه با انگشتان دست راست نواخته می شود، و هم اكنون در كردستان معمول است. شكل طنبور همه جا در نقاشی های قدیم بخصوص در مینیاتورها دیده می شود و كاسه آن از چوب است و دهانه آن هم پوست ندارد، مثل سه تار ولی كاسه اش بزرگتر است به شكل یك نصفه خربزه .
تنبور دارای شكمی گلابی و دسته ای دراز است كه بر روی آن از 10 تا 15 پرده بسته می شود. رویه جلویی شكم چوبی است. دسته این ساز مانند سه تار، بر سر ساز متصل است و سر در حقیقت، ادامه دسته است كه بر روی سطوح جلویی و جانبی آن، هر یك دو گوشی كار گذارده شده كه سیم ها به دور آنها پیچیده می شوند. سیمهای تنبور 4 عدد و معمولاً به فاصله های مختلف كوك می شده است. این ساز معمولاً بدون مضراب و با انگشت نواخته می شود.
چنانكه در تاریخ موسیقی ایرانی نوشته شده در قدیم سازی به نام تنبور وجود داشته و از آن انواع مختلفی ذكر كرده اند. مثلاً گفته شده كه فارابی تئوری دان مشهور موسیقی ایران، تنبور بغدادی و تنبور خراسان را دستان بندی كرده است. این ساز از دسته سازهای شهری است.[/
منابع :
كتاب سرگذشت موسیقی ایران تالیف روح ا... خالقی، جلد اول ص 541.
بخش سازهای رادیوی جمهوری اسلامی ایران
***
دف


در قدیم دف یا دایره کوچک را که چنبر آن از روی و برنج ساخته می شد خمک یا خمبک می گفتند و به دست زدن با وزن و به اصطلاح بشکن زدن هم خمبک یا خمبک می گفتند و ما ذیل عنوان تنبک و دنبک و سابقه این به تفصیل از آن گفتگو خواهیم کرد.
در کتابهای لغت در معنی دف یا دایره می نویسند: آن چنبری است از چوب که بر روی آن پوست کشند و بر چنبر آن حلقه ها آویزند. دف یا دایره های هم بوده که بر چنبر آن زنگ تعبیه می کردند و می نواختند. زنگهای دف را جلاجل می گفتند. در قدیم برای آنکه طنین بهتری داشته باشد روی دف پوست آهو میکشیدند. در دوره اسلامی به کسانی که دف یا دایره می نواختند جلاجل زن می گفتند. در ایران کهن جلاجل وسیله ای بیضی شکل و بزرگ بود که زنگ هایی بر آن می بستند و در جنگها به کار می بردند و ظاهرا صدای مهیبی داشته است. دف یا دایره کوچک را که بر آن زنگوله تعبیه می کنند و اکنون متداول است دایره زنگی می گویند.
این ساز ضربه ای موسیقی چنانکه از کتابهای موسیقی و نوشته ها و اشعار بر می اید در دوره اسلامی ایران برای پشتیبانی از ساز و حفظ وزن به کار می رفته و رکن اصلی مجالس عیش و طرب و محافل اهل ذوق و عرفان بوده که قوالان به تنهای هم با خواندن سرود و ترانه آن را به کار می بردند.
پس از آنکه تنبک یا دنبک کوچک و مجلسی شد به تدریج جای دف را گرفت و از رونق دف کاست.
با این حال دف یا دایره اکنون نیز به کار است و بیشتر آن را در ولایات و قراء و شهرهای کوچک وقصبات در مجالس عیش و سرور به کار می برند به ویژه در آذربایجان بسیار متداول است و نوازندگان ماهر دارد.
دایره زنگی هم در مجالس طرب به کار می رود و در مجالس ساز و آواز و رقص و کنسرتها از آن استفاده میشود
***
تنبک


چنانکه فرهنگ ها می نویسند در قدیم دف یا دایره کوچک را که چنبر آن از روی و برنج ساخته می شد خمبک یا خنبک می گفتند و دست به هم زدن را با وزن و اصول برای اظهار مسرت وسرور نیز مجازا جمبک می گفتند. گمان می رود خم یا رویینه خم را که در روزگار

www.Hamkelasy.com

پورتال  علمی فرهنگی هنری کرکبود

خواندنی ها و دیدنی های روز

جستجو

دسته بندی محصولات فروشگاه

← آمار کرکبود

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
============================== اخبار خوب ایران و جهان
فروشگاه اینترنتی کرکبود
فروشگاه بزرگ اینترنتی غضنفر
MRN دانلود جک اس ام اس آموزشی ... رایگان
سایت خبری بخوانید
فروشگاه بزرگ اینترنتی نردین شاپ